Roer op arbeidsmarkt moet radicaal om

15-3-2016
De arbeidsmarkt moet grondig worden hervormd om te voorkomen dat oudere werknemers en flexwerkers langs de zijlijn belanden. Het collectieve stelsel waarbij alleen vaste werknemers rechten opbouwen voor ontslagvergoeding en scholing moet vervangen worden door een individueel mobiliteitsbudget voor alle werkenden. 
 
Dat budget moet al gedurende de carrière te gelde gemaakt kunnen worden. Zowel werknemers in vaste dienst als flexwerkers worden verplicht om meer te investeren in hun vakmanschap en inzetbaarheid.

Verstoken van opleidingen
Daarvoor pleit de Brabants Zeeuwse Werkgeversvereniging (BZW), een koepel van 2000 grote en kleine werkgevers in een regio die 35% van de Nederlandse export vertegenwoordigt. Die achterban constateert dat veel flexwerkers maar ook vaste krachten verstoken blijven van opleidingen. De internationale relevantie van Nederlandse maakindustrie is in het geding omdat zijn personeel onvoldoende flexibel is, zegt BZW-voorzitter Struik, tevens lid van het dagelijks bestuur van VNO-NCW.

Rigide ontslagrecht
Het voorstel komt voort uit onvrede in de achterban over de ‘dichtgeslibde arbeidsmarkt’ en het rigide ontslagrecht, zegt Struik: oudere werknemers houden krampachtig vast aan hun functie uit angst om verworven rechten te verspelen en gaan pas omscholen op het moment dat ze al boventallig zijn verklaard. Overstappen tussen sectoren gebeurt te weinig: opleidings- & ontwikkelingsfondsen financieren alleen scholing voor de eigen sector.

Select groepje
Een bijkomend probleem is dat werkgevers alleen de prikkel voelen om in een select groepje vaste krachten te investeren en anderen buiten sluiten. Zo groeit ook het leger zzp’ers en flexwerkers zonder uitzicht op zekerheid. In de aanloop naar de verkiezingen wordt de roep luider om in te grijpen. ‘De bedoeling van het voorstel is niet om werknemers goedkoper te maken, maar om ze langer aan het werk te houden’, zegt hoogleraar arbeidsmarkt Ton Wilthagen, die als adviseur heeft meegeschreven aan het voorstel.

Politiek omstreden
Hij erkent dat het voorstel politiek omstreden is vanwege de scholingsplicht en de individualisering van belangrijke werknemersverzekeringen. De plannen zijn nog niet in detail uitgewerkt, maar kunnen volgens hem budgetneutraal worden ingevoerd. Het doel is meer regie voor werknemers met behoud van enige solidariteit. Eveneens omstreden is dat de zeggenschap over scholingsgelden zou worden weggehaald bij bonden en werkgeversorganisaties, die betaald krijgen om O&O-fondsen te beheren. ‘Maar het zou flauw zijn om je te verzetten vanwege omzetderving.’

Militant?
Ook de impliciete kritiek van Brabantse en Zeeuwse werkgevers op het nieuwe ontslagrecht is opmerkelijk, aangezien VNO-NCW daar samen met de vakbeweging een belangrijke architect van is. Werkgevers gaven in 2013 nog hun zegen aan de ontslagwet en verkochten die als versoepeling. De wet maakt het echter lastiger om mensen te ontslaan, aldus Struik. Begin deze maand trok MKB-Nederland ook al zijn steun in.
 
VNO-NCW blijft de wet niettemin steunen. Wonderlijk, vindt Wilthagen. ‘Wat is erop tegen om voortschrijdend inzicht te ontwikkelen en dat bespreekbaar te maken? Wordt de FNV militant als ze dat doen?’

Bron: fd.nl